Home internasional Massacre Santa Cruz Loke Mundu Nia Matan

Massacre Santa Cruz Loke Mundu Nia Matan

132
0
SHARE
Akontesimentu masakre Santa Cruz. (12/11/1991). Photo: Google.com

By: Hortencio SANCHES

THETIMOR-NEWS.com, DILI – Loron 12 de Novembru mak loron ida ne’ebe ema hotu iha Timor – Leste selebra  hodi hahi tanba loron ida ne’e hanesan loron importante ida mos ba luta libertasaun nasional nasaun Timor – Leste.

12 de Novembru 1991 sai hanesan loron ida ne’ebe  espesial hodi loke mundu internasional nia matan ne’ebe, durante okupasaun Indoezia taka metin hela ba Timor – Leste nia luta ba independensia, hahu husi 1974/1975, Organizasaun Nasoes Unidas (ONU) no Estadus Unidus hatene katak Timor – Leste moris hakmatek ona ho estadu Indonezia ne’ebe Przidente Lidera husi  Suharto iha tempu ne’eba.

Antes atu tama ba masakre Santa Cruz durante tinan naruk nia laran povu Timor – Leste sempre mate iha loron ba loron husi hahalok Governu Indonezia nia tan deit ba Timoroan sira nia luta ba ukun rasik an hodi lakoi moris hamutuk tan iha governu Indonezia nia okos.

Maibe ho trajedia ne’ebe mak mosu duni iha 1991 ne’ebe organiza husi Joventude loriku aswain sira fo sira nia isin hodi simu bala musan husi tropa Indonezia, loke duni mundu internasional nia matan katak, Indonezia viola duni liberdade no Direitu povu Timor – Leste nian.

Maske povu Timor – Leste barak mak mate iha luta libertasaun durante tinan 24 nia laran, maibe luta ne’e sei la hotu kontinua aumenta nafatin hodi monta estratezia ne’ebe diak hanesan Frente Klandestina Frente Armada no Frente Diplomata komesa luan ba beibeik odamatan ONU nian komesa nakloke daudaun ona liu husi joventude hira ne’ebe mak mate iha trazedia 12 de Novembru.

Tanba ne’e, ohin loron komunidade internasional no povu Timor – Leste sei hanoin nafatin loron ne’e hodi selebra hanesan loron istoriku ba independensia Timor – Leste.

Francisco Martins alias Hale Abut hanesan Sobrevivente ba trajedia 12 de Novembru 1991 hatete, sente kontente, maibe triste tanba molok atu hetan libertasaun, ema barak mak fo sira nia isin hodi sosa.

“Iha loron ida ohin ne’e importante tebes mai ita, tanba loron ne’e mak loke mundu internasional nia matan hodi ita hetan ukun rasik an,” dehan Hale Abut.

Nia haktuir, iha momentu ne’eba nia hela iha Bebora Dili no nia eskoal iha, eskola Sekundaria STM Bekora Dili, iha 1987 no remata 1989 durante tinan hirak nia laran remata nia eskola sekundariu la kontinua ba universidade tanba iha momentu ne’ebe kestaun ekonomia la sufisiente.

Situasaun la sufisiente atu kontinua eskola, Hale Abut hamutuk ho nia Joven maluk sira hodi aktivu iha aktividade Igreja nian iha parokia Motael, iha tempu ne’eba to akontese masakre Santa Cruz, bainhira sira lori aifunan ba kari iha, Eroi  Sebastiao Goncalves nia rate iha semiteru Santa Cruz.

Sebastiao Mate iha Igreza Parokia Motael tanba hetan tiru husi tropa indonezia nian, hahu husi ne’e situasaun komesa manas ona to akontese trajedia 12 de Novembru.

Editór: Evangelisto SANTOS I COPYRIGHT © THETIMORNEWS 2017

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here