Home dezenvolvimentu Muzika Oras To’o Ona Atu Hili, Inspira Timoroan Hili Ukun An iha...

Muzika Oras To’o Ona Atu Hili, Inspira Timoroan Hili Ukun An iha Loron Referendum

324
0
SHARE
Grupu Banda ahane Grup wainhira kanta muzika Oras To'o Ona Atu Ita Hili ne'ebe inspira Timoroan sira hotu atu hili nia ukun rasik liu hosi referendum ne'ebe halao iha 30 Agostu 1999. Photo: Dok BBC

By: Hortencio SANCHES

Oras to’o ona, atu ita hili. Maun alin, inan feto Timor lorosa’e,

Rai ulun too rai ikun, mai ona ba, mai fihir o nia hakarak……..

THETIMOR-NEWS.com, DILI – Muzika ho titlu Oras To’o Ona, Atu Ita Hili” ne’e sai duni kantiku furak ne’ebe uluk povu Timor-Leste rona durante tempu referendum iha tinan 1999, kanta hosi artista Timoroan sira ne’ebe ho naran Lahane Grup ne’e konsege hasa’e nasionalismu ba povu Timor-Leste ne’ebe durante ne’e mehi ba ukun rasik an kala to’o duni ona nia tempu atu realiza.

Artis Timoroan Anito Matos ho Aida Soares ne’ebe involve mos iha grupu Lahane Grup wainhira kanta muzika Oras To’o Ona Ita Atu Hili iha loorn Referendum, 30 Agostu 1999. Photo: google

Maski sei famozu to’o ohin loron, muzika ho durasaun 3.59 minutu ne’e repete hela deit iha radio sira tantu nasional, privadu no munisipiu sira, dadauk ne’e estadu kala haluha ona sira nia kontribuisaun iha prosesu referendum maski liu hosi muzika deit.

Ironia tan, ohin loron maski kompleta ona nia tinan 18, loron istoriku ne’e laiha komemorasaun satan seremonia homenagem ba akontesementu ne’ebe mosu durante loron referendum.

“Senti tristi kuandu hare laiha komemorasaun ba loron (referendum) ne’e,” dehan Zeca Smith, fundador Lahane Grup ne’ebe mos involve iha kanta muzika Oras To’o Ona Atu Ita Hili ne’e ba thetimor-news.com, Kuarta (30/08/2017), iha Edifisu RTTL, Caicoli, Dili.

Zeca Smith esplika, 30 Agostu loron ida ne’ebe importante tebes ba Timor – Leste hodi hetan liberdade, demokrasia no ukun rasik an nune’e laiha loron ne’e, ukun rasik an ba Timor – Leste mos sei kleur no laiha.

Artis Timoroan Manuel Smith ne’ebe involve mos iha grupu Lahane Grup wainhira kanta muzika Oras To’o Ona Ita Atu Hili iha loorn Referendum, 30 Agostu 1999. Photo: google

Tamba ne’e hare’e ba distinu Timor-Leste ne’ebe Governu Indonesia fo opsaun ba nia povu atu hili, nu’udar povu Timor-Leste ne’ebe iha mos mehi ba ukun rasik an, halibur malu kedan no konvida artista sira hodi hamutuk iha grupu ida no kanta muzika ida ne’ebe bele dada no fo hanoin ba Timoroan hotu atu hili duni nia futuru.

Lahane Grup harii husi Lahane oan sira, iha tempu okupasaun Indonezia iha Timor – Leste liu-liu 30 Agostu 1999 bainhira atu Timor – Leste termina nia distinu, Grupu ne’e hetan fiar husi misaun Organizasaun Nasoens Unidas (ONU) ne’ebe hanaran United Nations Mission in East Timor (UNAMET) hodi halo muzika ne’ebe furak hodi dada povu sira nia laran bainhira ba vota.

Muzika primeiru ne’ebe, Lahane  Grup halo iha tinan 1999 ho nia titulu ‘Oras To’o Ona Atu Ita Hili’ sai  hanesan muzika ne’ebe inspira tebes povu sira nia laran bain hira hakat ba sentru votasaun hodi diside sira nia mehi ba Timor –Leste.

Bulletin votos uluk ne’ebe fo ba Timoroan sira atu hili iha referendum. Photo: google

“Lahane Grup, hanesan grup ida ne’ebe iha tempu ne’eba hetan fiar husi UNAMET hodi halo muzika ida ba ita nia referendum iha momentu ne’eba, hanesan mos kampana hodi  dada povu Timor – Leste sira nia laran hodi bele ba vota iha tempu ne’eba,” dehan Zeca Smith.

Nia esplika, iha momentu ne’eba Lahane Grup halo muzika rua maibe kanta uluk mak Oras To’o Ona Atu Ita Hili no hafoin tama ba ukun rasik an foin hananu fali muzika ho titulu ‘Mate Mohu’.

“Iha tempu atu ba referendum, ami nia grupu halo muzika ida mak Oras To ne’e, nia signifika mak hakotu ba terus ne’ebe mak durante ne’e povu sira rasik sente durante tinan 24 nia laran no muzika ida  ne’e mos ho intensaun atu loke povu sira nia hanoin oinsa atu hakotu terus ne’ebe durante sira sente, depois  ne’e ami halo tan muzika ida mak mate mohu, ne’e  Antonino matebian ami rua (2) mak halo hodi kompleta istoria ne’ebe  durante ita  sente, no ida ne’e mos ami halo tan ida hodi kompleta mak ‘Loron Aban Hahu Ohin,’ ” nia esplika.

Nia informa, Lahane Grup maioria husi Lahane oan no sira konvida artista sira husi fatin seluk ne’ebe ba reforsa grupu refere mak hanesan Anito Matos, Bung Lele, Valdo Belo no Leo Moniz.

Nune’e, muzika ne’ebe sira halo sai ameasa bo’ot ba sira nia vida bainhira milisia no militar Indonezia sira halo presaun makas tanba muzika ne’ebe  sira halo defende liu ba ukun rasik an.

“Bainhira ami hetan presaun, bainhira kanta muzika ne’e, bainhira ami ba halo, muzika ne’e nia klip iha Soloi Aileu, husi militar no milisi sira iha ne’eba maibe ami konsege salva an iha momentu ne’eba,” dehan Zeca hodi hanoin hikas tempu ne’eba.

Editóra: Agida DOS SANTOS I COPYRYGTH@2017

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here