Home nasional Parpol Balun Uza Xanana Nia Naran Lohi Povu

Parpol Balun Uza Xanana Nia Naran Lohi Povu

65
0
SHARE
Prezidenti CNRT, Xanana Gusmao Photo: FB Julio Goncalves

By: Hortencio Sanches / THETIMORNEWS

DILI (thetimor-news.com) – Relasiona ho prezensa partidu politiku (parpol) ne’ebe mosu barak iha Timor-Leste, parpol balun uza Xanana Gusmao nia naran hodi lohi ka bosok povu.

Prezidenti CNRT, Xanana Gusmao kaer liman ho Prezidenti PD, Mariano Assanami Sabino iha sesaun kongressu nasional partidu CNRT nian ba datoluk, Sexta (28/04/2017). Photo: FB Julio Goncalves

Prezidenti Partidu Congresso Nacional Recontrucao Timor-Leste (CNRT), Kay Rala Xanana Gusmao hato’o lamentasaun ida ne’e iha nia deskursu wainhira loke kongressu nasional CNRT nian ba datoluk, Sexta (28/04/2017), iha Sentru Konvensaun Dili.

Xanana hateten, hare’e ba rezultadu eleisaun lejislatura (parlamentar) nian hahu 2002-2007 ho parpol 12 mak hetan asentu iha parlamentar no tun ba parpol 8 iha 2007-2012 no tun tan ba parpol 4 deit iha 2012-2017, hatudu katak eleitor sira la hare ona ba númeru parpol hanesan prosesu demokrátiku nebé mai fahe povu ho hanoin oin-oin, maibé eleitores sira hare liu ba kualidade hanoin no kapasidade organizativa husi partidus.

“Ita mos hare, iha tinan hirak ne’e nia laran, katak husi ita nia sosiedade iha vontade boot tebes atu harii tan partidus foun. Husi sorin ida, ita bele dehan karik iha duni ansia atu partisipa iha konsolidasaun demokrasia iha ita-nia Rain. Iha pontu de vista polítiku, ita la konsege hare partidus foun bara-barak hanesan nesesidade ida atu fo resposta nebé diak ba konstrusaun Estadu. Liu-liu ba partidus oan sira nebé lori fali ha’u nia naran ba habosok povu, katak Maun Boot mak haruka,” dehan Xanana.

Xanana hatutan, “Ida ne’e signifika ka bele hatudu katak povu sei hare ba programas dezenvolvimentu nebé partidu sira hakarak no sei la monu ba promesas fura-furak atu muda ka transforma, husi kalan ba loron, kondisoens moris hotu-hotu nian no dala ida deit.”

Fundador nasaun Timor-Leste ne’e hateten, importante tebe-tebes atu hatene kona-ba papél ka knar saida maka partidu tenke kaer.

“Iha ita nia Estadu nebé ita hotu hakarak Estadu modernu ida. Papél ka knar parpol nian, iha Timor-Leste, iha relasaun ho konstrusaun Estadu, katak knar ne’e mosu husi kapasidade Partidu nia atu tane ho diak aspirasaun Povu nian, nebé hein ka ezije atu hetan resposta nebé diak, liu husi solusoens nebé adekuadas ba realidade no ba nesesidades país nian nudár Estadu,” dehan Xanana.

Papél partidu nian ida seluk, esplika Xanana, iha sosiedade hanesan ita-nian nebé seidauk dezenvolvidas, koalia kona-ba kapasidade partidu atu formula ka hanoin, análize no trasa dalan lós ida ba dezenvolvimentu sósiu-ekonomiku, liu husi planeamentu nebé integradu hodi hare ba futuru.

Atu ne’e bele akontese, fundamental tebes ba partidu atu eduka-an rasik no, husi ne’e, bele eduka mos sosiedade tomak, liuliu, kamada matenek na’in iha sosiedade laran. Bain-hira koalia kona-ba ‘eduka an-rasik’, ne’e signifika katak partidu tenke kapasita-an atu halo análize nebé objetivas, kapasita-an atu hasai opinioens nebé ho lójika no atu fo sai konkluzoens nebé bele orienta Partidu atu toma desizoens, hodi benefisia povu no país ne’e.

Ho relasaun ba povu tomak em jerál, Partidu iha obrigasaun atu, uluk liu, hato’o informasaun ba Povu ho onestidade kona-ba verdade ba faktus nebé mosu, no nunka bele manipula povu nia sentimentu nem bele promete katak ba problemas kompleksus mos solusaun iha tiha ona, bele rezolve hotu.

“Importante mos maka Partidu tenke hatene rona povu nia hanoin, ne’e katak Partidu tenke aprende koñese didiak elementus sosiais no kulturais nebé iha hela iha ita-nia povu nia let, hodi bele hatene populasoens sira-nia aspirasaun.

So nune’e mak Partidu bele orienta aspirasoens sira ne’e ba objetivu ida nebé luan liu, no objetivu ne’e maka povu rasik nia moris diak no nia oan ho bei-oan sira nia moris diak,” dehan Xanana.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here